(Barcelona 2025 – Bilincin Bilimi Konferansı Notları)
Barcelona’daki The Science of Consciousness 2025 Konferansı, hafıza ve bilinç hakkında ezber bozan bir tartışma başlattı. Roger Penrose’un konuşmasının ardından sahneye çıkan ISF araştırma ekibi çok çarpıcı bir fikir ortaya attı:
“Ya hatıralar beynin içinde depolanmıyorsa? Ya uzay-zamanın kendisi bir hafıza alanıysa?”
Bu iddia ilk bakışta sıradışı görünse de, nörobilim, fizik ve kuantum biyoloji arasındaki bağlantılara dayanan oldukça tutarlı bir kurgu sunuyor.
Hafıza Kapasitesi Sorunu: Beyin Bu Kadar Bilgiyi Kaldıramıyor
Beynin yapısı kabaca bir petabaytlık veri depolayabilir. Fakat bu miktar sadece 15 gün kesintisiz 4K videoya denk geliyor. Buna karşılık hyperthymesia sahibi kişiler, onlarca yıl önceki bir günü film izler gibi hatırlayabiliyor. Hangi kıyafeti giydiklerini, havayı, hissettiklerini, o günkü ruh hallerini…
Bu durum sinapsların “veri depoladığı” klasik modeli zorluyor. Çünkü kapasite bu hatıraları açıklamaya yetmiyor.
O halde soru şu:
Beyin gerçekten bir depolama alanı mı, yoksa sadece bir bağlantı arayüzü mü?
Hyperthymesia Nedir?
Kişinin hayatındaki hemen her günü, yıllar önce yaşanmış sıradan olayları bile şaşırtıcı bir netlik ve detayla hatırlama yeteneğidir.
Bu özellikteki kişiler:
- Takvimden rastgele seçilen bir tarihte ne yaptıklarını hatırlayabilirler.
- O günün hava durumunu, kıyafetlerini, ruh hallerini anlatabilirler.
- Hatıraları genellikle film izler gibi, çok canlı ve duygusal bağlamıyla birlikte geri çağrılır.
- Bilinçli bir ezberleme ya da özel bir teknik kullanmazlar; hatırlama kendiliğinden olur.
- Bu yetenek özellikle kişisel anılar için geçerlidir; telefon numarası, ders kitabı gibi bilgilerde üstünlük sağlamaz.
Beyin Bir Depo Değil, Bir Ayar Cihazı Olabilir
Yeni teoriye göre beynin görevi hatırayı taşımak değil, hatıraya bağlanmak.
Tıpkı bir radyo gibi.
Deneyim yaşadığımızda:
- Beyindeki karmaşık titreşimler,
- Hücre içi yapılar (özellikle mikrotübüller),
- Nöronlar arasındaki etkileşimler
uzay-zamanın dokusunda bir iz bırakıyor olabilir.
Hatırlama ise beynin doğru “frekansa” ayarlanarak bu izle yeniden bağlantı kurmasıyla gerçekleşiyor.
Bu bakış açısı şunu söylüyor:
Hatıra beynin içinde değil; evrenin dokusunda saklı. Beyin sadece okuyucu.
Hyperthymesia Neden Bu Kadar Güçlü?
Bazı insanlar, yaşamlarının her gününü şaşmaz bir detayla hatırlıyor. Araştırmacılara göre bunun nedeni, beyindeki “indeksleme mekanizmasının” çok daha stabil çalışması olabilir. Normalde zamanla silinen biyokimyasal etiketler, bu kişilerde neredeyse hiç silinmiyor. Böylece beyin ilgili hafıza izine çok daha kolay bağlanıyor.
Bu da olağanüstü canlılıkta bir hatırlamayı mümkün kılıyor.
Uzay-Zaman Hafızayı Nasıl Tutuyor?
Son yıllarda doğrulanan bir fiziksel olgu var: gravitasyonel dalga hafıza etkisi.
Bu etki, güçlü bir olaydan sonra uzay-zamanın kalıcı bir şekilde şekil değiştirdiğini gösteriyor.
Bu yeni modele göre:
- Her hareket,
- Her duygu,
- Her sinirsel aktivite
uzay-zamanın dokusunda minik ama kalıcı izler bırakıyor olabilir.
Beyin ise bu izlere tekrar bağlanarak hatırlamayı sağlıyor.
Bu Ne İşimize Yarar?
Eğer bu model doğrulanırsa:
- Alzheimer ve demans çalışmalarında yeni kapılar açılabilir. Belki de problem hatıranın silinmesi değil, bağlantı kurulamamasıdır.
- Yeni nesil depolama teknolojileri geliştirilebilir. Bilgiyi “frekans” ve “alan” üzerinden saklayan cihazlar düşünün.
- Bilinç araştırmalarında beynin rolü yeniden tanımlanabilir.
Barcelona’daki bu sunumlar henüz birer teori, ancak hafıza ve gerçeklik algımızı kökten değiştirme potansiyeli taşıyor.
Belki de hafıza, düşündüğümüzden daha evrensel bir şeydir.
Belki de yaşadığımız hiçbir şey kaybolmuyor, sadece yeniden erişmeyi bekliyor.
Kanyak: https://spacefed.com/biology/the-memory-field-could-quantum-biology-involve-accessing-information-stored-in-space-itself/